Metoda PERMA: Klucz do Zrozumienia Dobrostanu Psychicznego

Dobrostan psychiczny staje się jednym z najważniejszych tematów współczesnej psychologii, a model PERMA stworzony przez Martina Seligmana jest jednym z kluczowych narzędzi wykorzystywanych do jego zrozumienia i poprawy. Model ten opiera się na pięciu podstawowych filarach, które razem tworzą kompleksową definicję dobrostanu. Są to: Pozytywne Emocje (Positive Emotions), Zaangażowanie (Engagement), Relacje (Relationships), Sens (Meaning) oraz Osiągnięcia (Accomplishment).

Czym jest PERMA?

Metoda PERMA jest podejściem rozwiniętym w ramach psychologii pozytywnej, które ma na celu zrozumienie, jak ludzie mogą nie tylko unikać cierpienia, ale także rozkwitać psychicznie. Martin Seligman, twórca tej koncepcji, zauważył, że samo usunięcie negatywnych aspektów życia nie wystarcza, aby jednostka mogła w pełni osiągnąć dobrostan. Zamiast tego konieczne jest rozwijanie pięciu kluczowych elementów.

Każdy z tych filarów pełni określoną funkcję w naszym życiu i wzajemnie się uzupełnia. Dążenie do dobrostanu nie polega jedynie na maksymalizacji jednego z tych elementów, lecz na ich zrównoważonym rozwoju.

Pozytywne Emocje (Positive Emotions)

Pierwszym filarem modelu PERMA są Pozytywne Emocje. Emocje te obejmują takie uczucia, jak radość, wdzięczność, nadzieja i optymizm. W badaniach nad psychologią pozytywną wykazano, że doświadczanie tych emocji przyczynia się do poprawy zdrowia psychicznego oraz zwiększenia ogólnego poczucia szczęścia.

Warto zaznaczyć, że pozytywne emocje nie muszą być intensywne, aby przynieść korzystne efekty. Często to drobne, codzienne radości mają największe znaczenie w kształtowaniu długoterminowego dobrostanu. Badania Barbary Fredrickson wykazały, że pozytywne emocje prowadzą do tzw. „spirali w górę” – im częściej je doświadczamy, tym większa jest nasza zdolność do radzenia sobie z wyzwaniami i stresorami.

W kontekście PERMA chodzi o świadome kultywowanie pozytywnych emocji, na przykład poprzez praktykowanie wdzięczności lub poszukiwanie chwil radości w codziennym życiu.

Zaangażowanie (Engagement)

Drugim elementem modelu PERMA jest Zaangażowanie. Jest to stan głębokiego skupienia i pochłonięcia przez określone zadanie, często określany jako „flow” – termin ten został wprowadzony przez Mihaly Csikszentmihalyi. Flow to momenty, kiedy jesteśmy tak zaangażowani w wykonywaną czynność, że tracimy poczucie czasu i miejsca.

Badania pokazują, że osoby regularnie doświadczające stanu zaangażowania mają wyższy poziom satysfakcji z życia i lepiej radzą sobie ze stresem. Kluczowe jest jednak, aby zadania, które wykonujemy, były dostosowane do naszych umiejętności. Jeśli są zbyt proste, łatwo się nudzimy. Jeśli są zbyt trudne, mogą wywoływać frustrację.

Przykładem zaangażowania mogą być aktywności takie jak sport, muzyka czy sztuka, w których zanurzenie się w procesie staje się samo w sobie nagradzające.

Relacje (Relationships)

Trzecim filarem PERMA są Relacje. Badania wykazują, że jakość relacji międzyludzkich ma kluczowy wpływ na poziom dobrostanu. Człowiek jest istotą społeczną, a bliskie, wspierające więzi z innymi stanowią fundament zdrowia psychicznego.

Silne, pozytywne relacje dostarczają wsparcia emocjonalnego, a także poczucia przynależności i sensu. Brak takich relacji, z kolei, może prowadzić do poczucia izolacji i osamotnienia, co jest jednym z głównych czynników ryzyka depresji.

W kontekście PERMA chodzi o budowanie i pielęgnowanie autentycznych więzi. Relacje oparte na empatii, współczuciu i wzajemnym wsparciu są kluczowe dla długoterminowego dobrostanu.

Sens (Meaning)

Kolejnym elementem jest Sens. Oznacza to dążenie do celów, które są większe niż nas samych, oraz odnajdywanie wartości w tym, co robimy. Badania wykazują, że osoby, które odnajdują sens w swoim życiu, mają większą odporność psychiczną oraz poczucie spełnienia.

Znajdowanie sensu może odbywać się na różne sposoby – poprzez pracę, relacje z innymi, działalność społeczną lub duchowość. Kluczowe jest, aby jednostka czuła, że jej życie ma określony cel i wartość.

Jak zauważa Viktor Frankl, autor książki „Człowiek w poszukiwaniu sensu”, to właśnie poczucie sensu może pomóc człowiekowi przetrwać najtrudniejsze chwile. W kontekście PERMA chodzi o świadome angażowanie się w działania, które przynoszą poczucie sensu i wartości.

Osiągnięcia (Accomplishment)

Ostatnim elementem modelu PERMA są Osiągnięcia. Osiągnięcia to zarówno duże, jak i małe sukcesy, które przyczyniają się do poczucia spełnienia i satysfakcji. W odróżnieniu od wcześniej omawianych filarów, osiągnięcia często mają bardziej zewnętrzny charakter – mogą obejmować zdobycie nowej umiejętności, zakończenie projektu czy realizację celów zawodowych.

Warto jednak zauważyć, że nie chodzi tu jedynie o sukcesy materialne. W kontekście PERMA kluczowe jest to, aby osiągnięcia były zgodne z naszymi wewnętrznymi wartościami i przynosiły poczucie autentycznego zadowolenia. W psychologii mówi się o tzw. „osiągnięciach intrapersonalnych”, które obejmują rozwój osobisty, samorealizację i osiąganie wewnętrznego spokoju.

Regularne doświadczanie osiągnięć, niezależnie od ich wielkości, przyczynia się do wzrostu poczucia własnej wartości i spełnienia.

Wdrożenie PERMA w Życie Codzienne

Model PERMA dostarcza kompleksowego podejścia do zrozumienia i poprawy naszego dobrostanu. Aby skutecznie go wdrożyć, kluczowe jest zrozumienie, że każdy z elementów modelu jest równie ważny i wzajemnie się uzupełnia. Nie można zaniedbywać żadnego z filarów, jeśli chcemy osiągnąć długoterminowy dobrostan.

1. Pozytywne emocje: Codziennie zwracaj uwagę na małe chwile radości. Zapisuj, za co jesteś wdzięczny.
2. Zaangażowanie: Znajdź czynności, które sprawiają, że tracisz poczucie czasu. Pamiętaj o stanie flow.
3. Relacje: Pielęgnuj bliskie więzi z ludźmi. Regularnie angażuj się w rozmowy z bliskimi.
4. Sens: Zastanów się nad tym, co daje Twojemu życiu sens i angażuj się w te aktywności.
5. Osiągnięcia: Stawiaj sobie realistyczne cele i świętuj każdy sukces, niezależnie od jego wielkości.

Kurs oparty na modelu PERMA może znacząco pomóc w osiągnięciu dobrostanu, ucząc uczestników skutecznych strategii radzenia sobie z trudnościami i rozwijania pozytywnych aspektów życia. Dzięki praktycznym technikom, takim jak #Mindfulness, które pozwalają lepiej zarządzać stresem i negatywnymi emocjami, uczestnicy nauczą się świadomie reagować na trudne sytuacje. Praca nad poprawą jakości relacji, znajdowaniem sensu i wyznaczaniem realistycznych, zgodnych z wartościami celów pozwala na zbudowanie bardziej odpornego podejścia do życia. Kurs nie tylko pomaga lepiej zrozumieć mechanizmy stojące za dobrostanem, ale także dostarcza narzędzi, które można wykorzystać na co dzień, by zmniejszać wpływ cierpienia i zwiększać poczucie satysfakcji oraz szczęścia.

Podsumowanie

Metoda PERMA to jeden z najważniejszych modeli w psychologii pozytywnej, który oferuje zrozumienie, w jaki sposób możemy osiągnąć długoterminowy dobrostan. Składa się z pięciu kluczowych elementów: Pozytywnych Emocji, Zaangażowania, Relacji, Sensu i Osiągnięć. Każdy z tych filarów odgrywa istotną rolę w naszym codziennym życiu i wzajemnie się uzupełnia.

Wdrożenie tej metody do codziennych działań pozwala na pełniejsze zrozumienie siebie i otaczającego świata, a także na rozwijanie zdrowia psychicznego i emocjonalnego.

Literatura:

1. Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well-being. Free Press.
2. Csikszentmihalyi, M. (1990). Flow: The Psychology of Optimal Experience. Harper & Row.
3. Fredrickson, B. L. (2009). Positivity: Top-Notch Research Reveals the Upward Spiral That Will Change Your Life. Crown.